Lau Haizetara

Testigantzak https://diaspora.ahotsak.eus webgunean kontsultau daitekez

Ainhoa Llona — Mon, 09 Mar 2026 13:16:45 +0000

Euskal diasporaren memoria eta bizipenak jasotzeko helburuagaz sortu da Diasporako Ahotsak egitasmoa. Badihardugu euskera alkarteak sustatutako proiektuak, Ameriketako Estatu Batuetan bizi diran euskaldunen testigantzak bildu dauz, belaunaldi desbardinetako 106 pertsonen alkarrizketen bitartez. Egitasmoaren barruan, Idoia Etxeberria eta Itziar Sapsootham alkarteko kideek hilabete eta erdiko bidaia egin eben igaz Ameriketako Estatu Batuetan zehar. Bost estadutan egin ebezan alkarrizketak: Idaho, Oregon, Utah, Nevada eta Kalifornian. Bidaia horretan 100 grabazino-ordu baino gehiago bildu ebezan. Etxeberriak azaldu dauanez, hasieran ez ekien zenbat euskaldun alkarrizketau ahal izango ebezan. Aurreikuspena 25 bat alkarrizketa egitea zan, baina azkenean askoz gehiago izan ziran. Etxeberriak berak aitortu deusku bidaia "maratoi bat" izan zala. Askotan, egun berean, alkarrizketa bat baino gehiago egiten ebezan, eta leku batetik bestera joateko kilometro asko egin behar izan ebezan. Lan horretan laguntza handia izan eben tokiko euskal komunidadearen aldetik. Boiseko Euskal Museoagaz eta AEBetako Euskal Etxeakaz harremanetan jarri ziran aurretik, eta horreen bidez lotu ebezan alkarrizketak. Egindako alkarrizketetan askotariko bizipenak jaso dabez. Alkarrizketek erakutsi dabe euskal diaspora oso anitza dala. Estaduaren arabera, komunidadeen jatorria be oso desbardina da. Adibidez, Idahon, bizkaitarrak ugariagoak dirala esan deusku Idoia Etxeberriak. Halanda be, leku guztietan elementu komun batzuk aurkitu dabez: euskal etxeak, jaiak eta komunidadearen arteko harreman estuak. Proiektuan bigarren belaunaldiko hainbat euskaldun be alkarrizketau dabez. Etxeberriaren arabera, askok etxean jaso dabe hizkuntzea, modu naturalean. AEBetan bildutako materiala https://diaspora.ahotsak.eus webgunean jartzen dabilz. Bertan alkarrizketatuen biografiak, argazkiak eta elkarrizketen pasarteak kontsultau daitekez. Hondino, baina, lan handia daukie egiteko. Helburua da, edukiak hainbat modutan kontsultau ahal izatea: alkarrizketatuen arabera, kokapen geografikoaren arabera edo gai zehatzen arabera.

Bardintasunaren aldeko balioak sendotzeko hezkuntzak, hezkidetzak eta pedagogia feministak funtsezko zeregina dabe

Ainhoa Llona — Fri, 06 Mar 2026 13:15:59 +0000

Emakundek, Foru Aldundiek eta EUDELek 'emon lekua bardintasunari' lelopean egingo dabe aurtengo kanpainea. Helburua da azken urteetan bardintasunaren arloan egindako aurrerapenak balioan jartea, baina aldi berean, gogorarazotea bidea ondino ez dala amaitu eta lanean jarraitu behar dala. Erakundetik ohartarazi dabe azkenaldian diskurtso antifeministen eta misoginoen gorakadea igarten dala, batez be, sare sozialen bidez gazteen artean zabaltzen diran mezuen bitartez. Horregaitik, nabarmendu dabe hezkuntzak, hezkidetzak eta pedagogia feministeak funtsezko zeregina dabela bardintasunaren aldeko balioak sendotzeko. Bestalde, lan munduan be aurrerapausuak badagozala azpimarratu dabe, gero eta enpresa gehiagok bardintasun planak ezarten baitabez. Halan da be, plan horreek benetan garatu eta apliketea beharrezkoa dala gogorarazi dabe. Azkenik, zaintza lanen banaketa bidezkoagoa lortzea be erronka nagusietako bat dala adierazo dabe, gaur egun ondino be emakumeen gain baitago ardura horren zati handiena.

Euskerearen indarbarritze prozesuan norabide aldaketa bat proposatzen dau 'Lurralde Estrategiak' dokumentuak

Ainhoa Llona — Thu, 05 Mar 2026 13:31:13 +0000

Udalerri Euskaldunen Mankomunidadeak (UEMA) 'Lurralde Estrategia euskararentzat' izeneko dokumentua aurkeztu dau. Hizkuntza politikan eta euskerearen indarbarritze prozesuan norabide aldaketa proposatzen dau, lurgune euskaldunak "euskerearen indarbarritzearen motorra" izan daitezan. Ideia nagusi bi daukaz oinarrian: arnasguneen eta lurgune euskaldunen gainbehera iraultzea eta indartze bidean jartzea, eta hizkuntza politikea lurralde ikuspegitik planifiketea. Iratxe Lasa UEMAko Zuzendaritza Batzordeko kide eta Markina-Xameingo alkateak Bizkaia Irratian azaldu dauanez, UEMAk aurkeztutako estrategia proposamen ireki moduan planteau da, eragile politiko, instituzional eta sozial guztiei zabalduta. Helburua euskeraren normalizazinoan urrats barriak emotea da. Azken urteotako hainbat ikerketek euskeraren erabileran beheranzko joera agertzen dabe. Horregaitik, egoereari aurre egiteko, neurri barriak behar dirala azpimarratu dau. "Euskeraren normalizazinoak geldiune bat izan dau eta hainbat tokitan atzerapausuak be ikusi dira. Horren aurrean politika barriak behar dira", azaldu dau Lasak. 'Lurralde Estrategiak euskarentzat' dokumentuak bereziki azpimarratzen dau arnasguneak funtsezkoak dirala hizkuntzaren etorkizunerako. UEMAren ustez, gune horreei motor eta lidergo rola aitortu behar jake. Lasak gogorarazo dau etorkizunean arnasgune batzuk arriskuan egon daitekezala neurri egokirik hartzen ez badira. Horregaitik, hizkuntza politika lurralde ikuspegitik planifikatzea planteatzen dabe, udalerri euskaldunen errealidadea kontuan hartuta.

Herriko ondare material eta immateriala ikus-entzunezko baten batu dau Labayru Fundazioak

Ainhoa Llona — Tue, 03 Mar 2026 12:41:00 +0000

Joan da zezeilaren 20an aurkeztu zan Labayru Fundazioak egindako Urduliz, gure zuztarren iturri ikus-entzunezkoa Urdulizko kultur etxean. Bertan alkartu ziran urduliztar asko euren herriaren barri jakiteko gogoz. Lanak herriko sustraiak, oroitzapenak eta ondare mota desbardinak batzen dauz, ibilbide baten bitartez. Dokumentalak Urdulizko Andra Mari elizatik hasten dan ibilbidea proposatzen dau. Bidean zehar, herriko ondare arkitektonikoa, historikoa, naturala eta kulturala ezagutzeko aukerea eskaintzen dau. Tartean, Euskal Herrian oso leku gitxitan aurkitu daiteken lilipa edo narziso berezi bat aitatzen da. Akaitze Kamiruaga Labayru Fundazioaren zuzendariordeak Bizkaia Irratian azaldu dauanez, lanaren ezaugarri nagusietako bat, herriko lekukoen parte-hartzea izan da. Urduliztarrek euren oroitzapenak eta bizipenak partekatu dabez: Santa Marinako jaiak, esne eta barazkien salmenta edo Elortza auzoko tabernaren bilakaera... Adituek be parte hartu dabe: Arantza Aldeazabal botanikan doktorea, Sergio Vega Edestiarre Arkeologia alkartekoa eta Koldo Somokueto historialaria azaltzen dira Urduliz, gure zuztarren iturri lanean. Ez da lehenengo aldia Labayru Fundazioak holango proiektu bat egiten dauana. Azken urteotan Bizkaiko hainbat herritan ondareari buruzko ikus-entzunezkoak sortu dauz. Batzutan, liburuxka osagarri bategaz batera aurkeztu dira, jasotako informazinoa sakonago lantzeko. Aurten beste ikus-entzunezko bi prestauko dauz Labayru Fundazioak. Urdulizen bertan, eta Europako Ondare Jardunaldien harira, lanbide tradizionalen inguruko dokumentala egingo dabe. Eta Busturian, barriz, urte sasoiakaz lotuta dagozan ohiturak, errituak eta kantuak izango dira ardatz. Helburua bera da, herrietako ondarea dokumentatu, balioan jarri eta belaunaldiz belaunaldi transmititzea.

Minaren eta Neurozientziaren diziplinarteko I. jardunaldiak egin dira Deustuko Unibertsidadean

Ainhoa Llona — Mon, 02 Mar 2026 14:03:12 +0000

370.000 heldu baino gehiago mina daukiela bizi dira Euskadin; hau da, helduen %25. Adituek "epidemia isila" deitzen deutse. Min horrek zortzi urtetik gorako bataz besteko iraupena dauka, eta bereziki 35 eta 54 urte arteko pertsonei eragiten deutse. Errealidade hori ikusita, Euskadiko Fisioterapeuten Elkargo Ofizialak eta Deustuko Unibertsidadeak Minaren eta Neurozientziaren Diziplinarteko I. Jardunaldiak egin ebezan zezeilaren 27an eta 28an. Topaketak arlo osasun-profesionalak bildu ebazan, ezagutzak partekatzeko eta min kronikoa prebenitzeko, ebaluatzeko eta tratatzeko modua hobetzeko. Jardunaldietako hizlarietako bat izan zan Xabat Casado fisioteraupeta, irakaslea eta Deusto Physical TherapIker taldeko kidea. Bere esanetan, minaren munduan aldaketak emoten dabilz eta aldaketa horreek, batez be, neurozientziaren ezagutzatik datoz. "Orain arte pentsatu izan da minaren jatorria beti lesino baten ondorioa zala, baina neurozientziaren aurrerakuntzengatik, gaur egun badakigu nerbio sistemak parte hartzen dauala", azaldu dau Casadok. Min kronikoa, definizinoz, epe luzeko mina da. Baina, Casadok gaineratu dauanez, errealidadean, ez da bapere erraza min kronikoa diagnostikatzea. Esaterako, paziente batek mina dauka, baina erresonantzia edo bestelako probek ez dabe ezer erakusten. Askotan azalpena nerbio sistemaren funtzionamenduan dago. Xabat Casadok urteak daroaz minaren profilak identifikatzen. Azaldu deuskunez, diagnostiko etiketa bera daukien paziente guztiek ez daukie bilakaera bera izaten eta ezin daitekez bardin tratatu. Gaur egun "zehaztasuneko medikuntza edo medikuntza pertsonalizadua" izeneko ikuspegia indartzen doa: paziente bakotxaren ezaugarriak identifikau eta tratamendua pertsonalizatzea.

Gerra Zibileko kulturea aztergai, 90. urteurrenean

Ainhoa Llona — Thu, 26 Feb 2026 13:42:00 +0000

2026. urtean 90 urte betetzen dira Gerra Zibila hasi zanetik, eta urteurren esanguratsu horren harira, EHUko Gabriel Aresti Katedrak gerra sasoian kulturak izan eban papera aztertzen dauan lan kolektiboa aurkeztu dau: Kultura Gerra Zibilean (1936-1939). Patxi Juaristi Katedrako zuzendariak azaldu dauanez, proiektuaren atzean arrazoi nagusi bi egon dira. Batetik, 90. urteurrenak eskaintzen dauan abagunea baliatu gura izan dabe, efemeride garrantzitsua dalako eta Gerra Zibilaren inguruan ekarpen akademiko sendo bat egitea beharrezkoa dalako. Bestetik, katedraren helburuetako bat, Gabriel Aresti bere testuinguruan hobeto ulertzea da. Aresti 1950eko hamarkadan hasi zan idazten, baina Juaristik nabarmendu dauanez, ezinbestekoa da aurretik gertautakoa ezagutzea, bere lana sakonago interpretatzeko. Kultura Gerra Zibilean (1936-1939) liburuan diziplina anitzeko ikerlariek hartu dabe parte (historialariak, kazetariak, Arte Ederretan graduaduak, soziologoak, filosofoak, antropologoak...). Kulturea zentzu zabalean ulertuta, 15 artikulu idatzi dabez. Askotariko adierazpide kultural aztertzen dira: artea, musika, dantza, arkitektura eta urigintza, antzerkia, bertsolaritzea... Helburu nagusietako bat memoria historikoa lantzea izan da. "Memoriak errealidadea hobeto ulertzen erakusten deusku", azpimarratu dau Patxi Juaristik. Gabriel Aresti Katedra euskal kulturaren ikerkuntzari, sorkuntza artistikoari eta dibulgazinoari lotutako unibertsidade katedra bat da. 2023an jaio zan, Bizkaiko Foru Aldundiaren eta EHUko Bizkaiko Campusaren ekimenez. Katedrak izen bereko intelektual eta kulturgilearen irudia eta obra ezagutarazo gura dau, batez be, unibertsidadeko ikasleen artean. Horregaz batera, katedraren helburu garrantzitsua da euskal kulturaren inguruko gogoeta eta azterketak bultzatzea, eta baita euskal kulturaren memoria jorratzea be.

Inguru haretan zer egin erabagi aurretik, herritarren eta eragileen eretxia zein dan jakin gura dabe

Ainhoa Llona — Thu, 26 Feb 2026 06:54:44 +0000

Mungialdeko eta Uribe Kostako hainbat alkatek formalki eskatu deutsie Eusko Jaurlaritzari eta Bizkaiko Foru Aldundiari entzute eta herritarren parte-hartze prozesu bat abian jartzea, Lemoizko zentral nuklearra dagoan espazioaren etorkizuna erabagitzeko. Udalerri horreetako ordezkariek agerraldia egin eben joan dan astean Bilbon, gogorarazoteko Uribe Kostako Mankomunidadeak 2025eko bagilean egindako ezohiko osoko bilkura baten, parte-hartze prozesu zabal, plural eta inklusibo bat bultzatzea erabagi ebala, Lemoizko zentral nuklearraren espazioaren eraldaketa gidatu beharko leuken erizpideak definitzeko. Erabagi horretan, Eusko Jaurlaritzari prozesu hori bultzatu dagiala eskatu jakon eta horretarako, bilera bat eskatu zan, hondino egin barik dagoana. Jesus Mari Arizmendi Lemoizko alkateak Bizkaia Irratian azaldu dauanez, zentralak "karga historiko, sinboliko eta emozionala" dauka, eta hori kontuan hartu barik ezin da etorkizuna definidu. Bere esanetan, espazio hori industria eremu hutsa baino gehiago izan da, eta orain aukera ederra dago gauzak beste modu batera egiteko. Lemoizko alkateak nabarmendu dau erabagiak ahalik eta modu partekatuenean hartzea dala helburua, herritarren, eragile sozialen eta adituen eretxiak jasoz. Arizmendik gaineratu dau, espazioak potentzial handia daukala, baina baita erronka handiak be. Bere ustez, erronkarik nagusiena da zentralak daukan karga negatiboa positibo bihurtzea eta eredu barritzaile bat eregitea. Mungialdeko eta Uribe Kostako alkateek ez dabe proposamen zehatzik mahai ganean jarri, baina argi daukie momentua dala ideia desbardinak aurkezteko eta eztabaidatzeko.

Haurren artean biktima kopuruak gora egin dau, eta gero eta handiagoa da gatazkak euren hezkuntzan, osasunean eta ongizate emozionalean daukan eragina

Ainhoa Llona — Tue, 24 Feb 2026 13:15:56 +0000

Lau urte bete dira gaur Errusiak Ukrainan inbasinoa hasi ebala, eta gerraren ondorioak batik bat gogorrak dira haurrentzat. Nazino Batuen Haurren Laguntzarako Funtsak, Unicefek ohartarazi dauanez, Ukrainako haurren herenak baino gehiagok —2.589.900 haur— lekuz aldatuta jarraitzen dau. Horreetatik 791.000 ume baino gehiago herrialde barruan dagoz, eta ia 1,8 milioi errefuxiatu lez bizi dira Ukrainatik kanpo. Haur askok, ganera, etxea itxi behar izan dabe behin baino gehiagotan. 15 eta 19 urte bitarteko nerabeen heren batek, gitxienez, bi biderrez aldatu behar izan dau bizilekua. Segurtasuna izan da etxea izteko arrazoi aipatuena. Ainhoa Lejonagoitia Unicef Euskadi Batzordeko komunikazino arduradunak Lau Haizetara irratsaioan azaldu dauanez, "Ukrainako haurren bizitza betiko aldatu zan egun batetik bestera". Gerrak 3.200 haur baino gehiago hil edo zauritu dauz 2022ko zezeilaz geroztik, eta azken urtean haurren biktimen kopurua %10 igo dala nabarmendu dau Lejonagoitiak.

Hezkuntza eta osasuna, kolokan

Haurtzaroari eskainitako zerbitzuak hondatuta geratu dira azken lau urteetan. 1.700 eskola eta hezkuntza-instalazino kaltetu edo suntsitu dira, eta ondorioz, haur askok ezin dabe aurrez aurreko eskoletara joan. "Hezkuntzak etorkizunerako tresnak emoten dauz; hori kentzen badeutsazu, itxaropena bera be arriskuan jartzen dozu", adierazo dau Unicef Euskadi Batzordeko komunikazino arduradunak. Unicefek online ikaskuntza-plataformak jarri dauz martxan eta ehunka ikaslerengana iritsi da. Irakasle eta ikasleentzako errekuperazino-programak sustatu dauz. Halanda be, Lejonagoitiak ohartarazi dau presentzialtasun ezak eta isolamenduak arrisku handiagoa dakarrela bai ikasketak eteteko bai osasun mentalerako. Osasun arloan be egoera larria da. Hainbat osasun-zentro kaltetu dabez, eta neguko baldintza gogorrek arrisku berezia sortzen dabe haurrengan. Arrisku fisikoez gain, ondorio emozionalak gero eta agerikoak dira. Unicefen arabera, nerabeen lautik batek itxaropena galdu dau etorkizunean, eta estres eta antsiedade mailek nabarmen egin dabe gora. Gerrak ez dauala bakarrik azpiegiturak suntsitzen, umeen harreman-sarea, segurtasun sentsazinoa eta etorkizunarekiko konfiantza be apurtzen dauzala azaldu dau Lejonagoitiak. Halanda be, "belaunaldi galdu" bati buruz berba egitea saihestu dau Lejonagoitiak, eta itxaropenerako tartea badagoala azpimarratu dau, baldin eta haurren aldeko zerbitzuetan inbertsinoa eta babesa indartzen badira. Unicefek nazinoarteko zuzenbide humanitarioa errespetatzeko deia egin dau, eta gogorarazo dau ume guztiek segurtasunez hazteko eskubidea daukiela. Era berean, alkartasunerako eta laguntzarako deia egin deutse herritarrei, Ukrainako haurrei babesa eta etorkizunerako aukerak bermatzeko.

2025ean 75 milioi kontsultako langa gainditu eban Elhuyar Hiztegiak

Ainhoa Llona — Mon, 23 Feb 2026 12:58:34 +0000

Elhuyar Hiztegiak 30 urte bete dauz aurten, eta hiztegia hondino erreferentziazko tresna izaten jarraitzen dauala nabarmentzen dabe. Horren erakusgarri dira 2025eko datuak: 75 milioi kontsulta baino gehiago izan ebazan. 30 urteotan hiztegiko berbak, adierak eta adibideak egokitu diran moduan, horreek kontsultatzeko modua be guztiz aldatu da. Hasieran paperezko hiztegia izatetik, kontsultak mugikorrean, tabletan eta ordenagailuan egitera pasatu gara. Mugikorreko aplikazinoa 100.000 biderrez baino gehiago deskargatu da, eta webguneak astean 150.000 bisita daukaz, bataz beste.

Klara Ceberio hiztegiko arduradunak azaldu dauanez, hasierako paperezko hiztegitik online plataformara egindako saltoa mugarri garrantzitsua izan zan. Mugikorretarako aplikazinoa kaleratzea be urrats esanguratsua izan zan ibilbide horretan. Halanda be, Ceberioren esanetan, gaur egungo erronka nagusietako bat, hiztegia bera mantentzea da, batez be, adimen artifizialaren eta itzultzaile automatikoen gorakadaren testuinguruan.

Elhuyar Hiztegia etenbarik eguneratzen da, proiektu bizia da. Urtez urte milaka sarrera eguneratzen dira, eta horreetako asko barriak izaten dira. Sarrerak eguneratzeko prozesuan, Euskaltzaindiaren Hiztegia hartzen dabe oinarritzat, baina erabiltzaileen iruzkinak eta proposamenak, eta hedabideetan zein bestelako argitalpenetan agertzen diran berba eta erabilerak barriak be kontuan hartzen dira. Azken honeek Elhuyarrek garatutako hizkuntza-teknologien bidez identifiketan dira.

Klara Ceberiok azpimarratu dauanez, azken urteotan genero-ikuspegia bereziki landu da hiztegian. Adibideak eguneratu dira, eta erabilera desegokiak izan daitezken terminoak behar dan moduan markatu dira. Helburua, hizkuntza eta gizartearen bilakaerari erantzutea izan da.

Boluntarioek ordu biko konpromisoa hartzeko dabe hilero, iritsi barriei lana, esperientzia eta arreta eskaintzeko

Ainhoa Llona — Fri, 20 Feb 2026 07:27:16 +0000

Pertsona bat herrialde barri batera heltzen danean, zerbitzu jakin batzuetara iristea edo eguneroko laguntzak aurkitzea gatxa izan daiteke, batez be, sarerik ez daukanean. Gizarteratze hori errazteko, Ellacuria Fundazioak Beroki sarea jarri dau martxan. Profesional eta enpresa desbardinek aukera izango dabe, hilean bi orduz, euren esperientzia, ogibidea edo denbora eskaintzeko Bizkaian gizarteratzeko prozesuan dagozan migratu eta errefuxiatuei. Ainhoa Abedañok azaldu deuskunez, Beroki alde bietako esperientziatik sortu da. Batetik, profesional eta enpresa askok euren jakintza eta baliabideak eskaintzeko prestutasuna erakutsi dabe. "Ikusten gendun jentea prest egoala beste modu baten parte hartzeko, gure gizartea harrera-gune izan daiten pertsona migratuakaz", azaldu dau Abedañok. Bestetik, zerbitzu horreek jasotzen dabezan pertsonek eskertza handiz hartzen dabez laguntzak. "Fisioterapia, podologia edo osasun arloko bestelako zerbitzuak eskuratzeko aukera izateak, askotan hobeto bizitzen lagundu deutse", gaineratu dau Ellacuria Fundazioko kideak. Beroki sarearen bitartez, profesionalek edo enpresek euren lanbidea, negozioa edo denporea jarri leikie eskura, modu boluntarioan. Helburua da existitzen dan sare hori handitzea, eta informazinoa zabalduz, pertsona gehiago animatzea parte hartzera. Ellacuria Fundaziotik azpimarratzen dabe ez dala bakarrik zerbitzu bat eskaintzea; harremanak eta konfiantza eraikitzea be bada. Momentuz, Beroki Durangon jarri dabe martxan. Baina asmoa, sare osoa Arabara, Bizkaira eta Gipuzkoara zabaltzea da.

Entzute prozesua ari dira egiten

Ainhoa Llona — Wed, 18 Feb 2026 12:58:47 +0000

Galdakao Geugaz egitasmoa jarri da abian Galdakaon. Udalak hainbat eragilegaz batera adostutako proiektua da. Osakidetza, etxez-etxeko zebitzuan ari direnak, talde feministak... eragile bat baino gehiagok egin dabe bat ekimenagaz. Orain urtebete hasi ziren lan dinamika desbardinakaz. Herritarrei entzutea izan da lehenengo pausua. Horretarako, Agirre Lehendakari Center erakundeagaz dabiz lanean. Amets Iturbe Galdakaoko Bardintasun, Gizarte Ekintza, Gazteri eta Jai zinegotziak esan deuskunez, entzute lagin potentea lortu dabe.

Sarea inguruan

Egunerokoan laguntzea behar izan ezkero, inguruan sare bat eukitzea izango litzateke helburua. Osasun arloan sortu daitekezan egoeratan, bakardadeari aurre egiteko, mogikortasun arloan... egoera ugari egon daitekez eta sarea euki ezkero, laguntza handia izango litzateke. Aurrera begira, pausu gehiago emotea itxaroten dabe Galdakaon.

Lankidetzan adostu da egitasmoa

Ainhoa Llona — Tue, 17 Feb 2026 12:28:00 +0000

Leartibai Fundazioak Pertsianak Zabalik egitasmoa dauka abian. Tokiko merkataritzaren belaunaldi-erreleboa bultzatzen dauan ekimena da. Erretiroa hartzen doazen merkatarien eta negozioa hartu gura daben pertsonen arteko zubi-lana egiten da programa honen barruan. Orain lau bat urte hasi ziran. Gaur egun, lankidetzan egiten dan proiektua dala esan deusku Esti Plazak, Leartibai Fundazioko Ekintzailetza, Merkataritza eta Talentu arduradunak. Besteak beste, Gazte Enpresa edo Lea Artibai ikastetxea be badagoz programea bultzatzen dabenen artean.

Bitartekaritza

2025. urtean, egoeraren diagnostikoa egin eben. Gitxi gorabehera, 15-18 bat denda egon daitekez Lea Artibain zarratzeko momentutik hurrean, ugazabak erretiroa hartzeko dagozalako. Dendez gain, bestelako gremioetara eta negozioetara be hurreratu dira. Kasu honetan be, 18 negozio egon daitekez ixteko zorian eskualde honetan. Pertsianak Zabalik programan erretiroa hartzeko dagozanak edo ekintzaileak direnak hartu leikie parte. Leartibai Fundaziora jo leikie bat batzuk eta baita besteek be informazino eske. Programaren barruan kasu guztiak aztertzen dira eta behar dan aholkularitzea emon.

Eredu amankomuna aldarrikatzen da urteko egun guztietan eta 24 orduz

Ainhoa Llona — Mon, 16 Feb 2026 12:39:15 +0000

Aspanovas alkarteak, etxez etxeko zainketa aringarri pediatrikoen sarbide eragikor eta bidezkoa aldarrikatu dau zezeilaren 15ean, minbizia daben haurren munduko egunean. Espainiar estaduko haur minbizidunen federazinoagaz batera egin dau Aspanovasek aldarrikapena. 'Minbizia daben adingabeen eta euren familien Etxez Etxeko Zainketa Aringarri Pediatrikoak' izeneko txostena kaleratu dabe. Agiri horretan, estadu osoko egoeraren ganeko erradiografia bat egin dabe. Bertan azaltzen danez, probintzien artean desbardintasunak dagoz, egiturazko gabeziak eta jardunbide egokiak zeintzuk diran be identifikatu dabez.

Zerbitzu osoa momentu guztietan

Aipatutako txostenean azaltzen da, familiek diziplina anitzeko talde espezializatuak behar dabezala. Talde horreetan, pediatrak, erizainak, psikologoak eta bestelako profesionalak egon beharko litzatekez. Gaixotasunak irauten dauan bitartean, mediku bera edo psikologo bera mantentzearen garrantzia azpimarratu dau Bizkaia Irratian Aspanovas alkarteko Junkal Arrutik. Bizkaian bertan, be ospitale desbardinek ez dabela zerbitzu bera eskaintzen azaldu deusku. Etxez etxeko zainketa aringarrieen zerbitzua 24 orduz eta urteko egun guztietan eskeini beharko litzatekeela esan deusku.

Martiaren 2rarte epea izango dabe apuntatzeko

Ainhoa Llona — Fri, 13 Feb 2026 13:20:02 +0000

EuskaraAbentura udan itzuliko da aurten be, eta izen-emotea jada zabalik dago. Horregatik, Irune de la Maza EuskaraAbenturako kideagaz egon gara. Egitasmoak Euskal Herriko lurralde guztietako gazteak batzen dauz, herriz herri etapaka ibiliz eta euskararen erabilerea ardatz hartuta.

Irune de la Mazaren esanetan, helburua da gazteek hilabete batez 24 orduz euskaraz bizitzea, harreman-sare barriak sortzea eta lurraldea hobeto ezagutzea, errealidade desbardinetako jendea batuta. Parte hartu gura dabenek proiektu bat eta motibazio-bideo bat aurkeztu beharko dabe martiaren 2ra bitartean, EuskarAbenturaren webgunean proposatutako gaien artean bat aukeratuta. Ondoren, hautaketa egiten da eta taldeak osotuten dira. Hautatuen zerrendea apirlaren 22an plazaratuko dabe.

Zamalloaren alabek hartu dabe sagardaotegiaren ardurea

Ainhoa Llona — Thu, 12 Feb 2026 13:26:53 +0000

Txotx denboraldian sartuta, sagardaotegiak jentez lepo dagoz egunotan. Kupelen bueltan girorik ez da falta. Garai berezia izaten da sagardao zaleentzat. Amorebieta-Etxanoko Uxarte sagardaotegiko Jose Antonio Zamalloak konbitea luzatu deusku sagardaoa urte guztian kontsumitzera. Bere esanetan, "sagardaoa urte guztiko edaria da, ez txotx garaikoa bakarrik. Orain askori ezetz esan behar deutsagu ez dagoalako lekurik, eta gero igual, uda bueltan egoten gara askoz jente gitxiagogaz". Uxarte sagardaotegiko ugazabak erretiroa hartu barri dau, eta alabek hartu dabe bere lekukoa. Hondino, baina, ez dauala guztiz itxi esan deusku. Bizkaiko Sagardaogileen alkarteko presidentea be bada, eta kargu hau be apurka-apurka izteko asmoa daukala esan deusku. Jose Antonio Zamalloak orain 30 urte zabaldu eban Uxarte sagardaotegia. Hasi zaneko garaia gogoratu dau Lau Haizetara irratsaioan. Bizitzan apostu handiak egin behar dirala esan deusku. Sagardaogintzan ia zerotik hasi zala aitatu dau. Bizkaiko sagardaotegi eta sagardaogileen etorkizunaz itaunduta, Zamalloak dino ez dauala txarto ikusten, baina ezta ondoegi be.

Urteurreneko ekitaldien artean, berbaldiak, erakusketak, mendi urteerak edo herri-bazkaria antolatu dabez

Ainhoa Llona — Thu, 12 Feb 2026 10:55:42 +0000

Arrigorriagako Alpino Padura mendi taldeak 75 urte betetan dauz aurten, eta urteurren berezia ospatzeko egitarau zabala prestau dabe. Olatz Ruiz de Azua zuzendaritzako kideak azaldu dauanez, urteurrenak zifra bat baino askoz gehiago esan gura dau, gaur egun "alkarte batek hainbeste urtea betetea" ez dalako erraza. Zuzendaritzatik azken urteetako susperraldia nabarmendu dabe. Ruiz de Azuak gogoratu dau "kluba desagertzeko puntuan" egon zala, eta 2023an zazpi pertsona barri sartu ziran zuzendaritzan. Ordutik Alpino Padurak jarduera barriak sendotu dauz. Tartean, Arrigorriagako eskola publikoagaz batera sortutako Gure Magalean mendi taldea. Bazkideen gorakada be aipatu dau: gaur egun 350 bazkide inguruk osotuten dabe Alpino Padura; horreetatik 200 bat, federatuak. Ruiz de Azuaren berbetan, azken urteetan bazkide kopurua bikoiztu edo ia hirukoiztu egin da, batez be, eskolako proiektuari esker. Alpino Padura mendi taldearen 75. urteurrenaren harira, ekitaldi bereziak antolatu dabez: urteerak eta bazkari herrikoiaz gain, mendi martxa berezia be prestau dabe. Egitarauak, ganera, berbaldiak eta erakusketak batzen dauz, eta mendiko segurtasunari lotutako jardunaldiak be aurreikusi dabez.

Gero eta indar handiagoa dabil hartzen euskerea sare sozialetan

Ainhoa Llona — Mon, 09 Feb 2026 10:29:59 +0000

Gero eta indar handiagoa dabil hartzen euskerea sare sozialetan, eta horren atzean badago arrazoia: eduki sortzaile euskaldunen komunidadea hazten ari da. Horren adibide garbia da Mutrikuko eduki sortzailea dan Ane Urrestik, oraintsu antolatutako eduki sortzaileen alkarretaratzea. Topaketearen helburu nagusia sarean bakarka dabiltzan sortzaileak aurrez-aurre batzea izan da: alkar ezagutu, esperientziak partekatu eta komunidade-sentimendua indartzeko. Parte-hartzaileen artean profil anitzak batu dira, eta euskerazko eukia sortzeko bidean, plataforma handietan Tik Token edo Instagramen sortzaileek topetan dabezan erronkez be jardun dabe. Antolatzaileek ez dabe baztertzen aurrerantzean jarraipena emotea, euskerazko edukiaren ikusgarritasuna handitzen laguntzeko. Eta mezua argia da: euskeraz sortu eta kontsumiduteak komunidadea elikatzen dau, eta sareetan be euskerak badau bere lekua.

Hogei urteotan egindakoa ospatzea eta etorkizunera begiratzea izango da helburua

Ainhoa Llona — Fri, 06 Feb 2026 08:02:47 +0000

Baga Biga diskoetxeak hogei urte bete dauz, eta urteurren berezi hori zapatu honetan ospatuko dau Bilbon, Euskalduna Jauregian antolatu daben ekitaldi berezi bategaz. Arkaitz Hormaetxe Baga Bigako kideak azaldu deuskunez, hamarkada bitan euskal musikagintzan egindako bidea gogoratzeko topagune zabala prestau dabe: kontzertuak, omenaldiak eta Baga Bigaren ibilpideari begirako une bereziak izango dira protagonista. Helburua argia da: hogei urteotan egindakoa ospatzea eta etorkizunera begiratzea.

Odolaren proiektu hau Elhuyarren Zientzia azokan aurkeztuko dabe San Felixeko DBHko ikasleek

Ainhoa Llona — Thu, 05 Feb 2026 09:56:16 +0000

Ortuellako San Felix ikastolan proiektuka eta Steam filosofian oinarrituta ikasten dabe ikasleek. Oraingoan odol emotearen inguruko proiektua lantzen dabilz, ikasmaila guztietan, baina batez be, Derrigorreko Bigarren Hezkuntzan. Ikasle honeek Elhuyar Zientzia azokan aurkeztuko dabe proiektu hau, Bilbon, maiatzean. Ezkarne Avellanal, ikastolako gizarte konpromiso arduradunak, Nagore Marcos, DBHko biologia irakasleak eta Laura del Río, ikastolako Steam arloko arduradunak emon deuskuez azalpen guztiak. Odol emotearen proiektuak gizarte konpromisoagaz eta emotearen kultureagaz bat egiten dau. Ikasleek ezin dabe odola emon, ez diralako gitxieneko adinera heltzen, baina familiak eta herritarrak animatu eta konbidetan ditue horretra, ikastolan bertan emote-egunak antolatuta. Barrikuntzea eta bokazino zientifikoa be sustatzen ditu jarduera honek. Igaz arrakasta handia euki eban jarduerak eta aurton pauso bat gehiago emongo dabe, egitasmoa Elhuyar Zientzia Azokan aurkeztuta. Ortuellako San Felix ikastoleak giza garapena garapen akademikoagaz buztartzen dau, hurrengo zutabeetan oinarrituta: "Heziz hazi, ekinez ikasi" metodologia, etenik bako barrikuntza pedagogikoa eta balioekin daukan konpromisoa.

28 herrialdek hartuko dabe parte nazinoarteko lehiaketa honetan

Ainhoa Llona — Thu, 05 Feb 2026 08:10:05 +0000

Martiaren 4tik 7ra bitartean mugarri historikoa biziko dau Euskal Herriak. Euskal Herriko selekzinoak lehenengoz parte hartuko dau ardi-mozketako munduko txapelketan, Zeelanda Barriko Masterton urian. 28 herrialde lehiatuko dira nazinoarteko txapelketa honetan, eta tartean izango da Euskal Herriko ordezkaritza, bi artzain profesionalen eskutik: Ipar Arrinda eta Mikel Velasco. Ilusinoz eta lan handiz heldu deutsie erronka honi, mundu mailako txapelketa baten Euskal Herriaren izena eramateko helburuagaz. Parte-hartzea ez da erraza izan. Ez dira selekzino ofizial gisa abiatu, baina nazinoarteko erakundeen babesagaz eta aurkeztutako proiektuaren bidez, aurrera egitea lortu dabe. Oztopo nagusia, hori bai, finantzaketea izan da, eta horregaitik azken hilebeteetan hainbat ekimen jarri dabez martxan, besteak beste, kamiseten salmenta eta azokaz azoka egindako diru-bilketekin. Zeelanda Barriko txapelketan denporaren kontra lehiatuko dira, baina kalidadea, uniformetasuna eta animaliaren ondoizatea be zorrotz epaituko dabez epaileek. Akats txikiek penalizazinoak ekarri leikiez, eta horrek presinoa handitzen dau lehiaketan. Halan be, ordezkariek argi dabe helburua: Euskal Herria munduko beste puntara eroatea, harrotasunez, errespetuz eta esperientzia ahaztuezina bizitzeko gogoz.

"Euskal Herrian ekoizteko izugarrizko aukerak ditugu"

Ainhoa Llona — Wed, 04 Feb 2026 13:08:55 +0000

Abadiñoko San Blaseko azokan, Unzalu Salterainek eta Karlos Ibarrondok tokiko produktuen garrantzia eta abeltzaintzaren gaur egungo egoerea aztertu dabe. Aurtengo azokea berezia izan dala esan dabe, ganadua bertan egon ez arren, tradizinoari eusteko eta sektoreari ikusgarritasuna emoteko balio izan daualako. Osasun arloan, kezkaz berba egin dabe, batez be, udabarrira begira, ganadua kanpora urtetan diranean sor daitekezan arriskuengaitik. Txertaketearen inguruan, erkidego osoan neurriak bateratu behar dirala uste dabe, kudeaketa eraginkorragoa eta babes handiagoa lortzeko. Merkaduari jagokonez, gaur egun prezioak nahiko ondo dagozala esan dabe, baina etorkizuna zalantzaz beteta dagoala. Kanpoko inbertsino-funtsak eta ekoizpen handitzeak arriskutsuak izan daitekezala ohartarazo dabe. Horren aurrean, bertoko ekoizpena eta bertoko merkadua indartzea proposatzen dabe, kate osoan bidezko prezioak bermatzeko. Azken urteetan Bizkaian aurrerapausuak emon dirala be nabarmendu dabe, eta bide hori mantentearen alde agertu dira. Azkenik, merkadu neoliberalaren kontra agertu dira, uste dabelako sistema horrek ez dauala bermatzen bertoko ekoizleen egonkortasuna. Horregaitik, arauak barriro pentsau eta zentzuzkoagoak egin behar dirala defendidu dabe, Euskal Herriko dibertsidadea eta potentziala aprobetxauta.

Ainara Arcek minbizia dauka eta Esther Alvarez psikologoa da

Ainhoa Llona — Wed, 04 Feb 2026 12:34:09 +0000

Minbiziaren kontrako nazinoarteko eguna da zezeilaren 4.a. Munduan, milioika dira minbizia daukien pertsonak. Euskadin, urtero 16.000 minbizi-kasu diagnostiketan dira. Bizi-iraupenak bitartean, gorantz egin dau, %57tik gora dago gaur egun. Ainara Arcek bularreko minbizia dauka. Orain 4-5 urte emon eutsen diagnostikoa. Oso gogorra izan zala azaldu dau, baina orain ondo dagoala. Esther Alvarez, bestalde, Bizkaiko Minbiziaren Aurkako Elkarteko psikologoa da. Biakaz egin dogu berba Lau Haizetara irratsaioan.

Bizitzaren parte

Alvarezek azaldu dauanez, minbizia bizitzaren parte da eta sufrimendua zein heriotza eragin arren, minbiziagaz orekan bizitzea lortu behar dala azaldu deusku. Ainara Arcek, bestalde 'Paciente con Voz' izeneko programan hartzen dau parte. Pazienteak entzun beharra azpimarratu dau. Minbiziaz berba egiterakoan gehienetan medikuak agertzen direla ikusita, gaixotasuna daukienak be ikusarazotea lortu gura dabe programa honen bitartez.

Gernikatik Oiz mendira joan-etorriko ibilpidea osotu dau lehenengoz

Ainhoa Llona — Fri, 30 Jan 2026 12:32:32 +0000

Paul Goitisolo Otazua gernikarrak Gernikatik Oiz mendira joan-etorriko ibilpidea osotu dau lehenengoz, guztira 30 kilometro eta 1.200 metroko desnibela eginez, bi ordu eta erdian. Erronka honen helburua ez da bakarrik marka personala hobetzea izan. Goitisolok azaldu dauenez, mendiarekiko eta ingurunearekiko lotura azpimarratu gura izan dau, eta korrikalari bakotxa bere erronkak neurtzera animau. Ibilpidea Gernikako Andra Mari eleizaren atarian hasi eta amaitu eban, hasierak eta amaierak daben sinbolismoari balioa emonez. Oiz mendia ez da ausaz aukeratutako helmuga izan. Gernikako korrikalariarentzat esanahi berezia dauen mendia da, gogorra baina erakargarria. Arrolape Mendi Klubaren babesagaz egin dau erronka, eta Goitisolok nabarmendu dau komunidadearen laguntza ezinbestekoa dala horrelango erronkatan. Etorkizunari begira, bestelako mendiekin lotutako ideak buruan dauzala aurreratu deusku, prisa barik baina ilusinoz.

Proiektuak oraingoan kirolean eta aisialdian jarri dau arreta

Ainhoa Llona — Thu, 29 Jan 2026 14:00:30 +0000

Gazteen osasun mentala erdigunean jartzea helburu dauka Elhuyarren Zurrunbiloa proiektuak. Orain urte eta erdi jarri eben martxan, gazteen osasun mentalaren arazoari ikuspegi barritzaile batetik heltzeko. Lehenengo fasean, adituakaz eta testigantzak emoten dabezan lau gaztegaz, bost ikus-entzunezkoen serie bat osotu zan, besteak beste. Orain kirolaren esparruan azterketea egin dabe Elgoibarren. Eta, hirugarren fasean, hausnarketa-prozesu bat zabalduko dabe gazteakaz lan egiten daben eragileakaz, bide-orri bat adosteko. Garazi Andonegi Zurrunbiloa proiektuko arduradunak Bizkaia Irratian azaldu dauanez, nerabeakaz orain egin daben azterketan, DBHko ikasleakaz egindako lanketa saioak eta galdetegiak erabili dabez gazteen bizipenak jasotzeko. Elgoibarko 500 nerabe baino gehiagok hartu dabe parte, eta hainbat psikologo, kirol-entrenatzaile, kirol-ikertzaile eta antropologoren laguntzea be izan dabe. Gazteen osasun mentala ezin dala ikuspegi indibidualetik bakarrik ulertu azpimarratu deusku Andonegik; izan be, gazte askok bizi dabezan zailtasunen atzean presino sozial eta kulturalak dagoz, eta beraz, erantzuna be kolektiboa izan behar dau. Azterketatik ondorioztatu da kirola egiten daben gazteek osasunaren markatzaile hobeak daukiezala. Ez hori bakarrik. Nerabeen talde-pertenentziaren sentipena indartzeko gaitasuna be badauka kirolak, eta bi horreek funtsezko aldagaiak dira osasun mentalerako. Nerabeen %85entzat, kirol-taldekideak dira sare sozial sendoena. Halanda be, bestelako dinamikak be identifikau dabez azterketan. Besteak beste, "minaren erromantizazinoa" edota "zaurgarritasuna barregarri iztea". Kirolaren inguruan normalizatuta dagozan hainbat jokabide biolentzia mota lez identifikatzeko zailtasunak dagozala azaldu deusku Andonegik.

Osakidetzako Emergentzietako 30 profesionalek eta Bizkaiko Foru Aldundiko suhiltzaileek hartu dabe parte

Ainhoa Llona — Mon, 26 Jan 2026 13:10:37 +0000

Osakidetzako Emergentzietako hainbat profesional-taldek biktima askoko istripu baten simulakroan hartu eben parte urtarrilaren 23an, Iurretan, Bizkaiko Foru Aldundiko suhitzaileakaz batera. Iurretako suhiltzaileen parkean egindako simulakroan, benetako emergentziazko egoera bat simulatzen dan eszenatokia erreproduzidu zan. Kasu honetan, autobus baten trafiko-istripu larria. Simulakroan, danetara, Osakidetzako Emergentziak erakundeko 30 bat profesionalek parte hartu eben, Bizkaiko Foru Aldundiko 15-20 suhiltzalegaz batera. Emergentzietako 8 laguntza-ibilgailu be erabili ziran. Joseba Uriarte Emergentziak erakundeko Biktima Anitzeko Gertakarien lantaldeko koordinatzaileak Bizkaia Irratian azaldu dauanez, ondo joan zan simulakroa. Holango ariketak beharrezkoak dira, besteak beste, larrialdi-zerbitzuen erantzuteko gaitasuna mugara eroateko, eta diziplina diferenteetako profesionalen arteko koordinazinoa eta komunikazinoa indartzeko eta hobetzeko. Simulakro-ariketa honi esker, triaje-protokoloen (sailkapena) eta zaurituak ebakuatzeko protokoloen eraginkortasuna ebaluau ebezan. Biktimak in situ sortutako osasun-eremuetara eroateko dispositiboen eraginkortasuna be egiaztatu ebezan. Zailtasun handiko entrenamenduen helburua, hondamendien aurrean erantzun eraginkor eta koordinatua bermatzea dala azpimarratu deusku Joseba Uriartek. Holakoetan izaten diran gabeziak ikusteko balio dabe. Igaz, 2025. urtean, guztira, 12 simulakro egin ebezan, besteak beste, aireportuetan eta tren zerbitzuetan.

EBI STEAM azokaren bosgarren edizinoa Muskizen egin da goizeon

Ainhoa Llona — Thu, 22 Jan 2026 13:39:38 +0000

EBI STEAM azokaren bosgarren edizinoa gaur goizean ospatu da Muskizen. Bilboko Elizbarrutiko Ikastetxeen sarea da EBI, eta urtero, STEAM diziplinei lotutako hezkuntza proiektuak bilten dauan azokea antolatzen dau. Gaurko azokan EBI-ko 19 ikastetxetako mila ikasle inguruk hartu dabe parte. Ekitaldia Somorrostro Heziketa Zentroan eta San Juan Ikastetxean egin da. Goizeko 10:00etan Sergio Buiza lurralde-bikarioak emon deutso hasierea azokeari. Jardunaldi honi esker, ikasleek ikasturtean zehar garatutako 50 STEAM proiektu inguru aurkeztu ahal izan dabez, zientzia, teknologia, ingeniaritza, artea eta matematika soluzino barritzaile eta praktikoetan zelan barneratzen dabezan erakutsiz. Hortaz ganera, ikasleek hainbat tailer interaktiboetan parte hartzeko erea izan dabe. Somorrostro Heziketa Zentroa eta San Juan Ikastetxea, gaur, irakaskuntzara aplikautako sormenaren, zientziaren eta teknologiaren erakusleiho handi bihurtu dira. Nerea Bilbao EBI -ko zuzendariordeak Bizkaia Irratian nabarmendu dauanez, azokan ikasleek eguneroko lana erakutsi dabe. Gaur egun EBI sarea 19 ikastetxek osotuten dabe: Barakaldoko La Inmaculada Ikastetxea; Jesusen Bihotza Ikastetxea Bermeon; Ángeles Custodios Ikastetxea, Artxandape Ikastola, Begoñazpi Ikastola, Otxarkoaga Heziketa Zentroa eta Iparragirre Ikastola Bilbon; Elorrioko María Bitarteko Ikastetxea; Jado Ikastetxea Erandion; San Fidel Ikastola Gernika-Lumon; Markina-Xemeingo BeraKruz Ikastola; Somorrostro Heziketa Zentroa eta San Juan Ikastetxea Muskizen; Ondarroako Antiguako Ama Arrantza Eskola; San Felix Ikastola Ortuellan; Santurtziko Patronato Ikastetxea; Sodupeko Avellaneda Ikastetxea; San Viator Zentroa Sopuertan; eta Zeanuriko Zulaibar Ikastegia.

Gluten3S ikerketa taldeak zeliakia oraintsu diagnostikau jaken haurrei urtebeteko jarraipena egin deutse

Ainhoa Llona — Thu, 22 Jan 2026 13:05:24 +0000

EHUko Gluten3S ikerketa-taldeak esku-hartze nutrizional bat jarri dau martxan, zeliakia oraintsu diagnostikau jaken haurrekaz. Diagnostikoaren momentutik hasita, urtebetez, aurrez-aurreko jarraipen bat egin deutsie, eta aztertu dabez hainbat parametrotan izan dauan eragina. Ikertzaileek egiaztatu dabe sintomak nabarmen gitxitu eta arindu dirala. Halanda be, haurrek hasieratik euken bizi-kalidade eskasa ez da hobetu. Ikertzaileen ustetan, horretan gizartearen rola garrantzitsua da. Arrate Lasa ikertzaileak azaldu deuskunez, urteak daroez zeliakiaren inguruan lanean, ikerketa ugari egin dabez. "Saiatzen gara beti aholkularitza emoten, jarraipen bat egiten, euren dieta jarraitzen eta ohiturak hobetzen, eta horrela dieta hori orekatzen". Azken ikerketa honen helburuetako bat jarraipen konstante bat egitea izan da, eta ikustea, alde batetik, ohitura dietikoak hobetu diran ala ez. Eta bestetik, jarraipen horren ostean, sintomatologia edota bizi-kalidadea hobetu diran be aztertu dabe. Ganera, haurrei eta familiei hezkuntzea be emon jake: zelan jarraitu gluten bako dieta seguru bat, etiketak irakurtzen irakatsi deutse, tabernetan eta jatetxeetan zer eskatu behar daben... EHUko ikerketak zeliakia daukien umeen bizi-kalidadea be aztertu dau, eta erakutsi dau haurren balorazinoa eskasa dala. Galdetegi baten bitartez neurtu dabe, eta jasotako emoitzak antzekoak izan dira jarraipenaren hasieran eta amaieran. "Danek erakutsi dabe nahiko bizi-kalidade neutrala edo nahiko txarra" gaineratu dau Arrate Lasak. "Uste dogu enfokea ez dala jarri behar pertsona zeliakoengan eta familiengan, baizik eta gizartean". EHUko ikertzaileak funtsezkoa ikusten dau gizarteak gaixotasunari eta glutenik bako dietari buruz daukan ezagutza zabaltzea.

Aspalditik hasitako egitasmoa online dago orain

Ainhoa Llona — Mon, 19 Jan 2026 14:57:27 +0000

Labayru Fundazioak bizkaiera esaten dan eredua sakon landu izan dau hainbat urtetan. Horren adibide da Labayru Hiztegia, aspalditik sarean dagoena. Orain Labayru Gramatika webgunea argitaratu dau, gramatika gaiak edonoren esku egon daitezan. Igone Etxebarria Labayru Fundazioko zuzendariak azaldu deuskunez, aspaldian argitaratutako liburu bi hartu dabez oinarri: Euskerearen Jarraibide Liburua: Lehenengo pausuak (2001) eta Bizkai Euskeraren Jarraibide Liburua: Bigarren pausuak (2005). Lan honen asmoa testua sortzeko eredu eta baliabideak eskaintzea da, idatzizko iturririk esaguratsuenak eta gaur egungo hiztun jatorrek darabiltzaten egiturak kontuan hartuta. Izan be, idatzizko iturriei besteko lekua emoten jako ahozkoari. Gramatika honek mendebaldeko euskara edo bizkaiera estandarra finkatzen dau, beti be, euskara batuagaz lokarriak ugariagoak eta estuagoak izan daitezan. Gramatikako kontzeptuen deskribapen edo azalpenakaz batera, adibideak agertzen dira, egitura bakotxa bere erabilera-testuinguruan kokatzeko. Ganera, oharrak, proposamenak, galderak... egiteko aukera be badago. Webgunearen hasierako orrian azalpen labur batzuk dagoz, barruan dagoenaren aurrerapen lez. Gehienetan zalantza eragiten daben gaiak dira. Holakoak aldian-aldian argitaratuko dira. Adibidez, "Gaur gauez edo gaur gauean?", "Ni lezko bati edo ni lako bati?" edo "Egunero ikasten da zeozer".

Zabalik dago jardueretan izena emoteko epea www.emakumeakzientzian.eus webgunean

Ainhoa Llona — Mon, 19 Jan 2026 13:29:34 +0000

Emakumeak Zientzian ekimenak hamargarren edizinoa izango dau aurten. Hamarkada honetan sareak josten, aliantzak sortzen eta belaunaldi barrientzat erreferenteak eskaintzen aritu da, zientziaren arloan emakumeen presentzia eta aitortza handitzeko helburuagaz. Aurrerapenak aurrerapen, badagoz hondino desbardintasunak zientzian. 'Marea bizia gara' leloa aukeratuta, 34 euskal erakundek jarduera ugarigaz eta parte-hartze zabalagaz osotu dabe programazinoa. Olatz Arbelaitz ekimeneko koordinazino taldeko kideak Bizkaia Irratian azaldu dauanez, hasieran bost erakunderen arteko ekimen lez hasi bazan be, gaur egun 34 erakundek sinatzen dabe programea. Helburua hasieratik bera izan da: emakumeek zientziari egiten deutsien ekarpena ikusi eragitea. Halanda be, urteakaz, ekimenaren ikuspegia zabaldu egin da, zientzian dabilzan emakumeentzat ingurune bizigarriagoak sortzearen beharra be azpimarratuz. Aurtengo edizinoa zezeilaren 3tik 11ra egingo da, jarduera ugarigaz eta parte-hartze zabalagaz. Bilbon, Donostian eta Gasteizen emongo jako hasierea, aldi berean, 'Atzoko eta gaurko emakume zientzialariak' ekitaldiagaz. Hainbat ikerketa-arlotan lan egiten daben emakume zientzialari nabarmenak batuko dira. Egun horretatik aurrera, edade guztietako publikoari zuzendutako jarduerak egingo dira. Zezeilaren 11n amaituko dira jarduerak, Emakume eta Neska Zientzialarien nazinoarteko egunean, Donostiako Aquariumean egingo dan jai ekitaldi bategaz. Amaierako topaketa horretan gogoeta prozesu baten ondotik egindako manifestu bat aurkeztuko dabe. Manifestuak orain arteko ibilbidearen balantzea egin eta etorkizuneko norabidea zehazteko balioko dau, Olatz Arbelaitzek aurreratu deuskunez. Informazino gehiago eta egitarau osoa www.emakumeakzientzian.eus webgunean kontsultau daiteke.

Marte Lasarte eta Lukiek taldeak arituko dira oholtzan

Ainhoa Llona — Fri, 16 Jan 2026 13:01:54 +0000

Gaueko 22:00etan hasiko dira kontzertuak Portuko Ranpan, Marte Lasarte eta Lukiek taldeakaz. Txomin L. Aramaio Radixu Irratiko kideak gogorarazo dau, Radixu irratia, irrati librea eta autogestionatua dala. Urteurreneko ospakizun hau, gainera, irratiak urte guztian egiten dauan autofinantzaketarako dinamikagaz lotuta dator: besteak beste, Zapato Azule jaialdiagaz, Radixuk antolakuntzan parte hartzen daualako. Sarrerak Ondarroako Anaitasuna tabernan eskuratu daitekez, eta geratzen diranak leihatilan ipiniko dabez bertan, Portuan. Radixu Irratia 105.5 FM-en entzun daiteke, eta internet bidez radixu.info webgunean. Irratiak, gainera, mezua zabaldu dau: jende barria hurbiltzera eta parte hartzera animatzen dabe, irrati librearen proiektuak aurrera egiten jarraitu daian.

Heriotzearen inguruko hitzaldi-alkarrizketak dira

Ainhoa Llona — Thu, 15 Jan 2026 13:05:28 +0000

Hil Arte Bizi tailerrak egin izan dabez azken ikasturteetan Lekeition. Baina kasu honetan, beste pauso bat emon gura izan dabe. Nere Erkiagaren ekimenez eta Lekeitioko Udalaren antolaketeagaz, Hil Arte Bizi topaketak antolatu dabez lehenengoz. Nere Erkiaga topaketen bultzatzaileak azaldu dauanez, herri mailan heriotzearen inguruan naturaltasunez berba egin eta alkarregaz ikasteko proposamena da honakoa. Topaketei abenduaren 3an emon eutsen hasierea, eta martiaren 11ra luzatuko dira. Sei saio, danetara. Gaur hirugarren saioa egingo dabe Kultur Etxeko Azkue aretoan (18:00etan). 'Hil diranen ondoan, esperientzia onak' izenburupean, Nere Erkiagak eta Oihana Garateak hartuko dabe parte. Sarrerea librea da, eta ez da aurretik izenik emon behar. Topaketen helburua "herri-mailan heriotzeari buruzko kultura sortzea" dala azpimarratu dau Erkiagak. Edozein gairi buruz ikasteko, gai horren inguruan berba egin behar da, eta esperientziak partekatu. Baina heriotzearen inguruan tabua dago, eta ez danez naturaltasunez hitz egiten, ezagutzak eta esperientziak ez dira partekatzen. Helburua, "tabu hori apurtu eta ikasketak prozesuak sartzea, alkarregaz ikastea da", azpimarratu dau Hil Arte Bizi ekimenaren bultzatzaileak Lau Haizetara irratsaioan.

Idatzizko edukia eta ikus-entzunezkoak buztartzen dauan euskarazko lehen corpusa da

Ainhoa Llona — Tue, 13 Jan 2026 13:58:08 +0000

Gaur goizean aurkeztu dabe Leiho Morea webgunea Elhuyarren Usurbilgo egoitzan. Kontsultarako baliabide barri bat da. Feminismoaren alorreko euskarazko edukiak biltzen dauz, eta eremu horretako kontzeptuak ulertzeko eta diskurtsoak sortzeko, itzultzeko eta ikertzeko ezinbestekoak diran atal bi daukaz: hiztegia (terminoak eta definizinoak kontsultatzeko) eta idatzizko zein ikus-entzunezko edukien corpusa edo bilduma (terminoen eta bestelako edukien kontsulta egiteko). Amaia Astobiza Elhuyarreko kideak azaldu dauanez, lehen atala 2020an aurkeztutako Feminismoa eta Berdintasuna Hiztegiaren jarraipena da. Orduan oinarizko kontzeptuak bildu ziran, eta aurrerantzean kontzeptu gehiago gehituko dira. Euskarazko terminoak finkatzen eta kontzeptuen definizinoak zehazten jarraitzeko bidea emongo dau. Bigarren atalari jagokonez, Leiho Moreak mota biko edukiak biltzen dauz: idatzizkoak (liburuak, prentsa-artikuluak, gidak...) eta ikus-entzunezkoak (podcastak, jardunaldiak...). Helburua da feminismoaren alorreko edukien bilduma esanguratsu bat sortzea eta baliabide hori erabilgarria izatea hizkuntzagaz zein edukiagaz lotutako askotariko kontsultak eta ikerketa-lanak egiteko. Leiho Morea herritar guztiei zuzenduta dago. Baina bereziki baliagarria izan daiteke ohiko jardunean feminismoagaz lotutako edukiak sortzen dabilzanentzat: kazetariak, mugimendu feministako kideak, idazleak, itzultzaileak, unibertsidadeko ikasle eta irakasleak... Bestalde, hizkuntzalariei zuzenduta be badago, corpusaren atala euskeraren azken urteotako bilakaera aztertzeko iturri oparoa dalako. Elhuyarren egitasmo honek babesle nagusi bi daukaz: EHUren Bardintasunerako Zuzendaritza eta Deustuko Unibertsidadea. Era berean, EIZIE alkarteak eta EHUren Euskara Institutuak proiektuaren oinarria zehazten lagundu dabe. Amaia Astobizak gaineratu dauanez, bilduma honen oinarrian edukiak dagoz, eta alde horretatik, aitatzekoak dira euren lanak Leiho Morearen esku jarri dabezan sortzaileak eta eragileak.

2025. urtean Nekatur alkarteko landa-ostatuek, bataz beste, %42,24ko okupazinoa izan da

Ainhoa Llona — Tue, 13 Jan 2026 12:04:15 +0000

Euskadiko landa-ostatuek goranzko joeran dagoz, eta 2025. urtea horren lekuko izan da. Azken Gabonetan jasotako datuek joera hori berretsi dabe: Gabon-gauean okupazinoa %72koa izan da, eta Urtezahar-gauean %82koa, 2024ko datuak gaindituz. Idoia Ezkurdia Nekatur alkarteko gerenteak azaldu dauanez, ganera, eskualde askotan %100eko okupazinoa erregistrau da. Tartean, Lea-Artibai eskualdean abenduaren 24an, eta Enkarterrin eta Uriben, barriz, urteko azken gauean. Ezkurdiaren berbetan, gero eta familia gehiagok aukeratzen dabez landa-ostatuak Gabonak ospatzeko, erosotasuna, espazio zabala eta ostatu berean gaua pasatzeko aukera eskaintzen dabelako. Esperientzia positiboa izaten da askorentzat, eta horrek errepikatzera bultzatzen dau bezeroa. Gabonetako datuez gain, 2025eko urte osoko balantzea be positiboa izan da. Nekaturreko landa-ostatuen bataz besteko okupazinoa %42,24koa izan da, aurreko urtea baino ia hiru puntu handiagoa. Gaur egun Euskadiko 220 nekazalturismo, landa-etxe eta landa-apartamendu dira Nekaturreko kide. Horreetatik, 16 nekazal-turismo, 45 landa-etxe eta landa-apartamendu Bizkaian dagoz.

Mendexako herritarrek kutxetan itxitako hitzek osotu dabe liburuxka barria; hurrengo pausoa webgune baten digitalizatzea izango da

Ainhoa Llona — Fri, 09 Jan 2026 11:12:06 +0000

Mendexako Euskara Taldeak eta Mendexako Udalak Mendexako berbak eta esakerak liburuxkaren hirugarren alea argitaratu dabe. Oraingo honetan, eguraldia, animaliak eta jatekoak batu dabez, Mendexako hiztegia eta esaerak galdu ez daitezan. Jone Laka taldeko kideak azaldu dauenez, "Mendexako euskera bizia da", baina berba asko ez dira gazteengana iristen, eta horreek jaso eta berreskuratu gura dabez. Liburuxka herritarren parte-hartzeari esker osotu dabe: udaletxean eta tabernan kutxak jarri dabez, eta adinekoekin be bilketa egin dabe. Ale barria udaletxean dago eskuragarri, eta aurreko biak be bai. Taldeak aurrera begira liburuxka gehiago ateratzeko eta gero, eduki hori webgune baten digitalizatzeko asmoa dau. Mendexako Euskara Taldea 2024an sortu zan, eta gaur egun sei lagunek osotzen dabe, euskeraren erabilera sustatzeko lanean.

50 urte betetzen dira aurten Mendebaldeko Sahara okupatua izan zanetik

Ainhoa Llona — Thu, 08 Jan 2026 14:09:12 +0000

50 urte betetzen dira aurten Mendebaldeko Sahara okupatua izan zanetik eta 50 urte betetzen dira ia 200.000 pertsona Argeliako lurretan dagoan Tindufeko kanpamentuetan bizi diranetik. Borroka horren ondorioa da, besteak beste, Oporrak Bakean programea. Sahararrak euren herrian eta euren lurraldean biziko balira, ez leukie programa honen beharrik izango. Saharar herria eta sahararrak urte luzez dabilz itxaroten euren eskubideak aitortu eta autodeterminazino erreferendum bidez euren etorkizuna politikoa erabakitzeko, Josu Etxaburu Ondarroako Yaalah alkarteko kideak Lau Haizetara irratsaioan azaldu dauanez. Oporrak Bakean programak Tindufeko kanpalekuetatik abiatu dau aurtengo harrera kanpainea. Abenduan bertan izan ziran Euskal Herritik joandako herritarrak. Errefuxiatu sahararren bizi-baldintzak nazinoarteko laguntza humanitarioaren, eta gero eta larriagoak diran muturreko klima-baldintzen menpe dagoz. Etxaburuk gogora ekarri dau udako hileetan Saharan bizi daben klima gogorra, 50 gradu inguruko egunakaz. Oporrak Bakean programea arnasgune bihurtzen da parte hartzen daben adin txikikoentzat eta baita euren familientzat be. Programan parte hartzen daben euskal familiek be asko jasotzen dabe: "asko ikasten dogu, bizitzan zer dan benetan garrantzitsua" azpimarratu dau Etxaburuk. Oporrak Bakean programearen aurtengo leloa '50 urtez gure ateak zabalik eta esperantzari eutsiz' da. Oporrak Bakean ekimena hori be badalako, hau da, esperantza. Helburua da ahalik eta familia gehien animatzea Saharako ume bat udan etxean hartzera. Programea urtarrilaren 15era bitartean egongo da martxan.

Proiektu batzuei jarraipena emongo jake eta beste batzuk martxan ipini 2026an

Ainhoa Llona — Tue, 06 Jan 2026 10:08:10 +0000

Zazpi milioi eta berrehun mila euro inguruko aurrekontua dabe aurtengo urterako Markina Xemeinen. Aurrekontuak onartuta eta indarrean dagozala hasi dabela urtea esan deusku Iratxe Lasa alkateak, eta hori gauza ederra dala. 2025a urte ontzat jo dau Markina Xemeingo alkateak, hainbat lan egin dabelako. Aurtengo egitasmoen barri be emon deusku, hasita dagozan proiektu batzuei jarraipena emon eta beste batzuk martxan ipinteko.

Urtean zehrarreko aktualidadearen errepasotik aukeratu ditu UZEII-k urteko berbak

Ainhoa Llona — Tue, 30 Dec 2025 13:03:51 +0000

Urteko 25 berba aukeratu ditu UZEIk urteko laburpen moduan. Hiztegigintzan eta lexikografian lan esgiten dabe eta euren lanak eguneratuta eukiteko egunez egunez hedabideetan lantzen diran diran gaien jarraipena egiten dabe. 25 berbak euren lanaren lagin txiki bat dira. Berba horreetariko batzuk euskeratik sorrutakoak dira eta beste batzuk beste hizkuntzaren batetik hartutakoak. Berben artean, munduko militarismo joereagaz zerikusia dabenak: berrarmatu, soldadutza, Gazako Riviera...Ingurumenagaz zerikusia dauka desiraungi berbeak, azken aldion txarri-izurria be asko erabili dogu...

Aurtengo Marijesietan 2.547,40€ batu dabez, igaz baino 400€ gehiago

Ainhoa Llona — Mon, 29 Dec 2025 13:15:49 +0000

Giro ona eta parte-hartze handia aurtengo Marijesietan. Gaueko errondak abenduaren 16an hasi ebezan, urteroko ohiturari jarraituz, eta abenduaren 24ra bitartean Gernika-Lumoko kaleak barriro be koplez eta giro bereziz bete ziran. Denis Azkarateren esanetan, aurtengo edizinoak herritarren erantzun zabala izan dau, eta antolatzaileek balantze oso positiboa egiten dabe. Jente asko animau da kantuan parte hartzera, bai marijesi taldeagaz batera, bai entzule lez. Parte-hartzea handia izan da, eta horrek erakusten dau ohitura honek Gernika-Lumon daukan indarra eta bizitasuna. Aurtengo errondak amaituta, Marijesietan jasotako dirua emoteko unea be iritsi da. Aurten 2.547,40€ bildu dira, eta ADELA-Bizkaia alkarteari emongo jako. Helburua, alboko esklerosi amiotrofikoa ikusi eragitea eta gizarteratzea da. Jasotako diru-laguntza, ELA gaixotasuna daukien pertsonen bizitza-kalidadea hobetzen daben zainketa aringarriak eskaintzeko eta ikerketa bideratzeko erabiliko da. Bihar, abenduak 30, eguerdiko 13:00etan Gernika-Lumoko Merkurio iturriaren inguruan egingo dabe diru-emote ekitaldia.

Aintzina Monasterio zuzendariak Busturialdeko Hitzaren 20 urteko ibilbidea errepasau deusku

Ainhoa Llona — Mon, 29 Dec 2025 12:53:06 +0000

Orain dala 20 urte, Busturialdeko Hitza errealidade bihurtu zan. 2005ko abenduaren 15ean kaleratu zan Busturialdeko Hitzaren lehenengo alea. Aurretik, urte horretako Urriko Azken Astelehenean, 0 alea banatu eben eskuz esku. Ordutik hona, etenik barik, eskualdeko albisteak zabaldu dauz Hitzak, hurbiletik eta hurbiltasunez. Hortaz ganera, euskararen normalizazinorako tresna eraginkorra izatea be lortu dau Aintzina Monasterio zuzendariak Lau Haizetara saioan gogoratu dauanez. Busturialdeko Hitza herrigintzatik jaio zan, eta herrigintzari zor deutso bizirik segidutea. Irakurleak, harpidedunak, eragileak, udalak eta beharginak izan dauz gogoan Aintzina Monasteriok. Hasierak ez zirala errezak izan aitortu dau. Harpidetzak zein dirulaguntzak lortzea funtsezkoa izan zan. Denboragaz, eta jente askoren lanari esker, proiektua sendotuta dagoala nabarmendu dau Busturialdeko Hitzako zuzendariak. Egunkaria, hasieran, martitzenez domekara banatzen zan. 2007tik aurrera, eta egoera ekonomikoaren ondorioz, martitzenetik zapatura pasau zan. Geroago, 2010ean, Lea-Artibai eta Mutrikuko Hitzagaz bat egin eben, eta gaur egun papereko edizino bateratua kaleratzen dabe. Webguneak eta sare sozialak, barriz, proiektu bakotxak bereak daukaz. Tokiko kazetaritzan, Busturialdeko Hitzaren bereizgarri nagusiak zeintzuk diran itaunduta, Monasterioak euskara hutsez jardutea eta hurbiltasuna azpimarratu dauz. Eragileakaz hartuemon estua izanda, beste komunikabideetan lakurik ez daukien gai eta ekimenei ahotsa emoten saiatu dira. Joan dan abenduaren 14an 20. urteurreneko jaia ospatu eben Gernika-Lumoko Pasealekuan. Biharamonean, abenduaren 15ean, haritz bat (sinbolo berezi hau aukeratu dabe urteurrena ospatzeko) landatu eben Bermeon. Eta datorren urtean, eskualdeko beste 19 udalerrietan egingo dabez landaketak, auzolanean, eskualdeak urteotan emondako babesa eskertu gura dabelako.

EHUko ikerketa baten arabera, jangeletan umeei banatzen jaken janariak gomendatutakoa baino gantz, proteina eta sodio gehiago dauka

Ainhoa Llona — Fri, 26 Dec 2025 14:08:44 +0000

Microfluidics & BIOMICS Klusterraren, Neuropsikofarmakologia taldearen eta Biobizkaiaren alkarlan batek eskoletako jangeletako menuak aztertu dauz. Azterketan Bizkaiko 10 ikastetxetan jasotako 1.000 menu hartu dabez oinarrian, eta ondorioztatu dabe diseinatzen dan menua eta umeek benetan jaten dabena ez dirala beti bat etorten. Naiara Martínez EHUko ikertzaileak Lau Haizetara irratsaioan kontau dauanez, taldeak ez dau bakarrik paperean agertzen dan menua begiratu. Zer zerbitzatzen dan, zer jaten dan eta zer doan zakarrontzira be neurtu dabe, elikadurearen eta jasangarritasunaren ikuspegitik. Ikerketea egiteko, ikastetxeakaz harremanetan jarri ostean, menuen argazkiak atera dabez, jan aurretik eta jan ondoren. Emaitzen artean, Martínezek nabarmendu dau menu askok desoreka erakusten dabela. Batez be, gantzetan eta proteinetan. Gomendatutakoa baino gantz, proteina eta sodio gehiago eukiten dabe. Eta barriz, aholkatutakoa baino karbohidrato eta zuntz gitxiago. Elikagai-hondakinei erreparatuta, barazkiak eta fruta sarritan izten dira platerean, jan barik. Beraz, benetan jaten dabenaren nutrizino-balioak ez dira bilatutakoetara iristen. Naiara Martínezek azpimarratu dau eskolak leku egokia dirala osasun publikoa lantzeko. Urtenbideen artean, besteak beste, errazinoak egokitzea, plateren aurkezpena zaintzea, eta elikadura-hezkuntza indartzea aitatu dauz EHUko ikertzaileak.

Eske-errondak, ogi salutadorea, gabon-mukurra...

Ainhoa Llona — Wed, 24 Dec 2025 11:03:34 +0000

Gabonaldia urteko sasoi berezienetakoa da, eta Bizkaian ohitura zaharrek eta gaur egungo praktikek bat egiten dabe etxe askotan. Eske-errondak, familiak alkartzea, erritu sinbolikoak edo jai-otordu bereziak dira garai honetako ezaugarrietako batzuk. Gai horien inguruan jardun dogu Lau Haizetara irratsaioan Akaitze Kamiruaga Labayru Fundazioko zuzendariorde eta Herri Ondare arloko arduradunagaz.

Kamiruagaren esanetan, Gabonak aspaldiko errituek markautako garaia izan dira betidanik. Eske-errondan ibilteko ohiturea, esaterako, ez da Gabonetakoa bakarrik. Urteko beste sasoi batzuetan be egiten da, berbarako, Santa Ageda edo inauterietan. Gabonetan, barriz, Marijesiak dira erronda horreen adibiderik ezagunenetako bat, batez be, Gernika inguruan, goizaldean kalerik kale abesten diranak. Gaur egun, barriz, Olentzero da zabalduena. Urtebarri edo Errege egunetan be egiten ziran eske-errondak, umeakaz lotuta. Etxe inguruan, auzoan, gitxien eukienek kantuan eskean ibilten ziran, gero euren artean ospakizun txiki bat egiteko.

Familiak alkartzea izan da Gabon gauaren ardatzetako bat, eta Kamiruagaren ustez, ohitura horrek hondino be indarrean jarraitzen dau neurri handi baten, nahiz eta oporretarako bidaiak gero eta ohikoagoak izan. Tradizinoz, kanpora ezkondutako seme-alabak Gabonetan bueltatzen ziran etxera. Sasoi baten morroi edo neskame lez ebilzan seme-alabek Gabonetan etxera itzultzeko baimena izaten eben, eta ganera, beharrean egozan etxeko jaubeak emondako gabon otzareagaz itzultzen ziran, askotan opariak eta janaria ekarriz.

Gabon gaueko erriturik berezienetako bat ogi salutadorearena da. Afal aurretik egiten dan erritu honetan, familiako kide nagusienak ogia bedeinkatzen dau, mosua emoten deutso, zatitxo bat kentzen deutso eta zati hori mantelaren azpian gordetzen da. Hortxe egongo da familiak afaldu bitartean, eta gero, ogi zati hori urte osoan gordetzen da eta usteldu barik mantentzen da, ez da alperrik galtzen. Osasunagaz eta babesagaz lotutako esanahia dauka.

Gabon-mukurraz, Gabon gaueko menuaz, edota Urtebarri eta Errege egunetan txokolatea gosaltzeaz be aritu gara Akaitze Kamiruagagaz. Amaitzeko, kristau kutsuak indarra galdu dauan arren, tradizino horreen jatorria ezagutzea eta horreen inguruan berba egitea garrantzitsua dala azpimarratu deusku Kamiruagak.

Behar gatxenetan josten eta ekarten jakin izanagaz gustura dago Bizkaiko txapelduna

Ainhoa Llona — Tue, 23 Dec 2025 10:52:03 +0000

Aitor Etxebarriazarraga Bizkaiko Bertsolari txapelketako txapelduna pozik dago, goitik joan zan saioan izan dalako txapeldun. Jente askoren eritxia ei da saioa ona izan zala, erregularra eta goitik joan zala. Beraz, harrotasun puntua emoten deutsala txapela holako saio baten irabazi izanak. Saioko une baten be ez ei eban ikusi bere burua irabazle moduan, danak ondo ibili ziralako. Alkarren artean be ez ei eukien oso argi nor pasauko zan buruz-burukora. Berak egindako lanagaz gustura dago Etxebarriazarraga, batez be, berarentzat gatxagoak ziran behar edo gaietan be josten ekarten jakin ebalako.

App-a iOS eta Android-erako eskuragarri dago

Ainhoa Llona — Mon, 22 Dec 2025 14:21:11 +0000

Abenduaren 15etik eskuragarri dago Gongo, opariak egiteko eta jasotzeko modu tradizionala iraultzeko helburuagaz sortu dan mugikorretarako aplikazino barria. App Store eta Google Play-n deskargau daiteke. Plataforma honek erabiltzaileei aukera emoten deutse tokiko dendetako produktu edo zerbitzu zehatzak erosteko, eta beste pertsona bati berehala bialtzeko, keinu pertsona eta zuzen baten bitartez. Mikel Lupiañez aplikazinoko zuzendariak Bizkaia Irratian azaldu dauanez, lantaldea osotuten daben pertsonen esperientzia pertsonaletatik sortu da Gongo. Opariak egiteko beste modu bat proposatzen dabe: pertsonalagoa, hurbilagoa eta tokiko merkataritzari lotutakoa. Gongo aplikazinoaren bitartez, erabiltzaileek opari fisikoak edo esperientziak erosi leikiez, eta WhatsApp edo antzeko bideen bitartez partekatu. Oparia jasotzen dauan pertsonak, QR kode baten bidez, tokiko denda edo establezimendu baten trukatzen dau oparia. Momentuz, Bizkaiko 100 denda, saltoki eta ostalaritza negozio baino gehiago sartuta dagoz aplikazinoan. Lupiañezek gaineratu dauanez, Gongo-ren helburua ez da deskontu-plataforma izatea, baizik eta balio errealeko bezeroak tokiko komertziora eroatea. "Keinu pertsonalak eta harreman hurbilak sendotu gura doguz, eta aldi berean, gure herrietako dendak bizirik mantendu", azaldu dau plataformako zuzendariak. Tokiko merkatarientzat , ganera, Gongo doakoa da. Ez dabe parte hartzeko kosturik ordaindu behar, eta horrek be erraztu leike dendari txikien inplikazinoa. Aplikazinoa merkaturatu aurretik, proba pilotu bat egin eben Durangon, eta jasotako erantzuna oso positiboa izan zala azpimarratu dau Mikel Lupiañezek.

Osasunaren inguruko ekosistemaren sendotzea eta ekintzak indartzea izango dira aurrerapausuak

Ainhoa Llona — Fri, 19 Dec 2025 13:16:21 +0000

Durangoko Joxe Miek Barandiaranen Egoitzak aurrera daroa arreta personalizaduko zerbitzuen hobekuntzan. Bizkaiko Foru Aldundiagaz alkarlanean, erakundeak estrategia barriak aurkeztu dauz osasun arreta personalizatua indartzeko, eta arreta indibidualizatua bere oinarrizko zutabeetako bat bihurtu dau. Aldundiak, jardunbide egokia saritu dau, iraupen luzeko zainketei arreta personalizatuago, gizatiarrago eta errespetuan oinarritua izateari egiten deutson onuragaitik. Euskal Herrian osasunaren inguruko ekosistemaren sendotzea eta osasun arloko profesinonalei eta familiei zuzendutako ekintzak indartzea izango dira aurrerapausuak. Bide horretan, proiektua ardatz bilakatzen ari da, eta, horren bidez, arreta hurbilagoa eta personalizatua lortzea dau helburu.

Urtarrilaren 11ra arte 40 bat kontzertu eskainiko dira Euskal Herriko antzoki, kultur etxe eta elizatan

Ainhoa Llona — Fri, 19 Dec 2025 13:11:31 +0000

Retro Musikak antolatuta, martxan da Gospel Zikloaren 20. edizinoa, eta beste behin be arrakasta handiz erantzuten dabil publikoa. Zemendiaren 22an hasi zan zikloa, eta urtarrilaren 11ra arte luzatuko da. Danetara, 40 bat kontzertu eskainiko dira Euskal Herriko antzoki, kultur etxe eta elizatan. Zikloaren zuzendari dan Iñaki Miguel Camiok azaldu dauanez, gospel musikak gaur egun "harrera oso ona" dauka Euskal Herrian. Kontzertuetara jente asko joaten dala nabarmendu dau. Bere esanetan, neurri handi baten, 20 urteotan egindako lanari esker lortu da gospel musikea ezaguna eta maitatua izatea. "Orain dala 20 urte hasi ginenean, jente askok ez ekian zer zan gospel musikea, eta azalpen asko emon behar izaten genduzan. Gaur egun, ostera, jenteak badaki zer dan, eta hori oso inportantea da" azpimarratu dau. Gospel Zikloaren barruan, publikoak aukera izango dau gospel klasikoa zein modernoa entzuteko, ahots handiko artista eta taldeakaz. Bihar (19:00etan), esaterako, Ispirit taldeak emonaldia eskainiko dau Muskizko Meatzari aretoan. Eta abenduaren 22an (19:30ean), barriz, Samaria Gospel Singers taldea izango da Sopuertako Andra Mari elizan. Gospel Zikloaren inguruko informazino guztia, kontzertuen egutegia eta material grafikoa, Retro Musika-ren perfilean aurkitu daiteke sare sozialetan, batez be, Instagramen.

Ikerketa da minbiziaren kontrako bide nagusia, Carracedo eta Barroso ikertzaileen esanetan

Ainhoa Llona — Thu, 18 Dec 2025 13:57:34 +0000

Bizkaiko Minbiziaren Aurkako Elkarteak Minbiziaren Ikerketarako Laguntzen bosgarren aurkezpena egin dau Bilbon, Bizkaiko Medikuen Elkargoan. Ekitaldian, alkarteak Bizkaian minbizia ikertzeko esleitutako 7 laguntza barri aurkeztu dauz: Talent laguntza bat, gibeleko minbizia ardatz daukana; Sinergia laguntza bat, immunoterapiaren albo-ondorioei buruzkoa; Doktoretza aurreko laguntza bi, prostatako eta bularreko minbizia ikertzeko zuzendutakoak; Doktoretza ondoko laguntza bat, bularreko minbiziari buruzkoa; eta Praktika Programa bi. Gaur egun, danetara, Bizkaiko Minbiziaren Aurkako Elkarteak 41 proiektu babesten dauz, 8 milioi euro inguru bideratuz. Lau Haizetara irratsaioan Arkaitz Carracedo eta Orhi Barroso ikertzaileakaz egin dogu berba. Carracedo CIC bioGUNEko ikertzailea eta Bizkaiko Minbiziaren Aurkako Elkartearen zientzia-boluntarioa da. Barroso, barriz, ISS Biobizkaia Osasun Ikerketa Institutuko ikertzailea. Azken honek gaur aurkeztu diran laguntzetako bat jaso dau, Doktoretza ondoko laguntzea hain zuzen. Berak azaldu deuskunez, bularreko minbiziaren biologia ikertuko dau. Bere proiektuaren helburua da ulertzea zelan moldatzen diran minbizi-zelulak ingurune barrien aurrean, biziraun, hedatu eta metastasia garatzeko. Horretarako, proteinen ekoizpenaren mekanismoa aztertuko dauz, etorkizunean tratamendu zehatzagoak garatu ahal izateko. Barrosok eta Carracedok azpimarratu dabe ikerketarako laguntzak ezinbestekoak dirala minbiziari aurre egiteko. Azken urteotan minbiziaren ikerketan aurrerapausu handiak emon dirala nabarmendu dabe ikertzaile biek, diagnostikoan eta tratamenduetan hobekuntzak lortu diralako. Halanda be, erronka handiak hondino hor dagozala gogoarazo dabe, eta ikerketa babesten jarraitzeko beharra azpimarratu dabe. Arlo horretatik, Arkaitz Carracedok Bizkaiko Minbiziaren Aurkako Elkartearen babesa funtsezkotzat jo dau, besteak beste, ikertzaile gazteen formazinoa eta laborategien jarduna bermatzeko.

Urtarrilaren 5erarte bisitatu ahalko da

Ainhoa Llona — Wed, 17 Dec 2025 13:50:12 +0000

Abenduaren 13an Bilbao Exhibition Centrek Umeen Gabonetako Parkearen ateak zabaldu ebazan, PIN izenarekin ezagutzen dan ekimenaren 59. edizinoan. Mario Goffard BECeko Marketing eta Merkataritza zuzendaria alkarrizketau dogu Lau Haizetara irratsaioan eta proiektuaren inguruan berba egin dau. 200.000 bisitaritik gora espero dabe aurten parkean. Urtarrilaren 5erarte egongo da zabalik. Goffardek nabarmendu deuskunez, PIN proiektua sortzeak erronka ugari ekarri ebazan, baina gaur egun Bizkaiko ekosistema enpresariala sustatzeko funtsezko parte bihurtu da. Hainbat sektoretako proiektuak bultzatu dauz, tartean, biomedikuntza, ekonomia zirkularra eta teknologia barriak. Aurtengo edizinoak hainbat barrikuntza dakarz, eta Gabonetako parkearen helburua hurrengo urteetan sektore barrietan sakontzea da. BECek eta PINek etorkizunean ekintzailetza eta barrikuntza bultzatuko dabez, Bizkaiko enpresa komunidadeari aukera barriak eskaintzeko.

Gabonetako murrizketak —ordutegi murrizketak, osasun zentroen itxierak eta medikurik bako zerbitzuak— ez dira salbuespena; egiturazko arazo baten ondorioa dira

Ainhoa Llona — Tue, 16 Dec 2025 13:27:42 +0000

OPA herri plataformak salatu dauanez, Gabonakaz batera, murrizketak bueltau dira Osakidetzako Lehen Mailako Arretan. Ordutegi murrizketak, osasun zentroen itxierak eta medikurik bako zerbitzuak ohiko bihurtu dirala salatzen dabe. Egoera hau ez dala salbuespena, baizik eta egiturazko arazo baten ondorio zuzena, nabarmendu dau Mireia Saiz plataformako bozeroaleak Bizkaia Irratiko Lau Haizetara irratsaioan. Saizen esanetan, murrizketa honeek ez dira urteko sasoi jakin batera mugatzen. Urtean bost hile baino gehiagotan aplikatzen dirala azaldu dau OPAko bozeroaleak, udan, Aste Santuan eta bestelako opor garaietan be bai. Horrek guztiak ondorio larriak daukaz herritarren osasunerako irisgarritasunean, eta Lehen Mailako Arreta ahultzen dau, osasun sistema publikoaren oinarrizko zutabea dan heinean. Osasun Sailak “kontingentzia planak” edo “zerbitzuen berrantolaketa” modura aurkezten dauazan neurriak, Saizen ustez, "hizkuntzaren erabilera maltzur" baten bidez estalitako murrizketak dira. Benetan gertatzen dana, osasun publikoaren desmantelatze progresiboa eta pribatizazinoaren aurrerapena da, Mireia Saizen eretxian. Egoera honen aurrean, Osasungintza Publikoaren Aldeko herri plataformak mobilizazinoak egin dauz gaur eguerdian Barakaldon, Sestaon eta Elorrion, murrizketak ikusarazoteko, herritarrak kontzientziatzeko eta osasun sistema publiko duin eta kalidadezkoa aldarrikatzeko. Hilaren 19an (19:00etan) Larrabetzuko Osasun zentroaren aurreko plazan egingo dabe alkarretaratzea. OPA plataformatik Osasun Sailari murrizketak berehala eteteko eskatzen deutso, gardentasuna bermatzeko eta Lehen Mailako Arreta osasun sistemaren erdigunean jartzeko, behar besteko baliabide pertsonal eta ekonomikoakaz.

Etxebarriko Antsotegi hotela, iraganetik gaur egunera

Ainhoa Llona — Tue, 16 Dec 2025 13:03:00 +0000

Antsotegi ostatua Lea-Artibai eskualdeko Etxebarria herrian dago kokatuta. Europako bigarren burdinolarik zaharrenean eraikitako ostatu berezia da, historiaz eta naturaz inguratua. Eraikina barritzeko prozesua luzea izan zan, eta erronka nagusia jatorrizko egitura errespetetea izan zan. Antxinako burdinola izandakoa gaur egungo hotel bihurtu dabe, bere nortasuna galdu barik. Antsotegi hotela familian kudeatzen da, eta horrek gertutasuna eta zaintza berezia emoten deutso proiektuari. Gastronomian, tokiko produktuak eta tradizinoa dira oinarria, eta bisitariei Lea-Artibaiko saborea eskaintzen jake. Naturagazko harremana funtsezkoa da: inguruko mendietan eta ibarretan egiteko jarduerak eskaintzen dira. Antsotegi hotela ez da lo egiteko leku hutsa, esperientzia oso bat da, historia, ingurunea eta personak batzen dituana.

Urteotan kultur diplomaziaren, nazinoarteko presentziaren eta unibertsidade sareen bitartez, ekarpen handia egin dau erakundeak

Ainhoa Llona — Fri, 12 Dec 2025 15:35:59 +0000

Etxepare Euskal Institutuak hamabost urte bete dauz, eta urteurrena baliatuta, erakundeak urteotan egindako lanaren balantzea eta etorkizuneko erronkak aztertu dabez Irene Larraza zuzendari nagusiak, Monika Madinabeitia Hizkuntza eta Unibertsidadeen arloko zuzendariak eta Imanol Otaegi Kultur sustapen arloko zuzendariak Bizkaia Irratian. Irene Larrazak azaldu dauanez, Etxepare Euskal Institutua munduan euskararen eta euskal kulturaren presentzia eta ikusgarritasuna areagotzen dauan erakundea da. Azpimarratu dau euskarak eta euskal kulturak munduan presentzia daukiela, eta izan behar dauala. Bere mezua argia da: euskal komunidadeak ez dau konplexurik izan behar, eta nazinoartean be argi erakutsi behar da "bagarela nor". Hau da, euskarak badaukala balioa, prestigioa eta bizitasuna. Etxepareko zuzendari nagusiaren esanetan, sarritan txikitasunetik edo konplexutik abiatzen da diskurtsoa, baina hori gainditu eta ikusgarritasuna handitzea da gakoa.

Irakurletzak eta katedrak

Monika Madinabeitia Hizkuntza eta Unibertsidade arloko zuzendariak nabarmendu dauanez, Etxepareren arlo akademikoak ardatz nagusi bi daukaz: irakurletzak eta katedrak. Mundu osoko unibertsidadeakaz lankidetza hitzarmenak sinatzen dabez, irakurletzen bitartez, euskal ikasketak eskaini dagiezan. Programa desbardinen bitartez, irakaslegoaren prestakuntza eta ikasleen euskara gaitasuna sustatzen dabez. Bestalde, katedrak, munduko unibertsidade erreferentzialetako egitura egonkorrak dira, euskal ikerketaren zilegitasuna eta lehiakortasuna indartzeko sortutakoak. Madinabeitiak aurreratu dauanez, 2026an Etxeparek ikerketa-programa barriak martxan jarriko dauz, nazinoarteko ikerlari gazte zein ibilbide sendoa daukien espezialisten lana erakartzeko. Etxepare Euskal Institutuaren eginkizunen artean, badago euskal sortzaileen "bidelagun" izatea, Imanol Otaegi Kultur Sustapen arloko zuzendariak azaldu dauanez. Sortzaileei atzerrira salto egiteko aukerak eta baliabideak be emoten deutsez. Azken 15 urteetan, Etxeparek 2.700 proiektu baino gehiago mugidu dauz nazinoartean. Laguntzak diziplina guztietara zabaltzen dira, baita itzulpegintzara be, eta aurten, lehenengoz, frankofoniarako itzulpen-deialdi berezia abiatu dabe.